IMF, Özbekistan’ı Geçiş Reformlarını Tamamlamaya ve Varlık Bildirme Yasasını Hızlandırmaya Teşvik Ediyor
Uluslararası Para Fonu (IMF), Özbekistan’ın piyasa reformlarını uygulamada önemli ilerlemeler kaydettiğini ancak geçiş sürecini tamamlaması gerektiğini belirtti. Fon, hükümeti kamu görevlilerinin gelir beyanı yasasını hızlandırarak kabul etmeye, devlet müdahalesinden piyasa tabanlı kurumlara geçiş yapmaya ve etkili düzenleme mekanizmaları oluşturmaya teşvik etti.
Ülkeye yapılan bir ziyaretin ardından yayımlanan sonuç bildirisinde IMF, Özbekistan’ın ekonomik reformlarda önemli başarılar elde ettiğini kabul ederken, kurumsal reformlar, fiyat serbestleştirme ve özelleştirme yoluyla geçiş sürecini tamamlamak için daha fazla çaba harcanması gerektiğini önerdi.
Fon, enerji tarifeleri ve düzenlenmiş fiyatlarda yapılan son ayarlamaların, piyasa tabanlı bir fiyatlandırma modeli oluşturmak adına önemli adımlar olduğunu ancak fiyatların gerçek piyasa koşullarını yansıtacak şekilde daha fazla serbestleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
IMF ayrıca, Özbekistan’ın Dünya Ticaret Örgütü’ne katılma sürecindeki ilerlemelerini ve komşu ülkeler ve diğer bölgeler, özellikle Körfez ülkeleri ile dış ekonomik ilişkilerin genişlemesini vurguladı. Fona göre, bu gelişmeler ticareti çeşitlendirmeye ve rekabeti artırmaya yardımcı olacaktır.
Kamu ve özel işletmeler için adil bir rekabet ortamının sağlanması için IMF, desteğin şeffaf bir şekilde sağlanması, yapısal reformlarla eşlik edilmesi ve zamanla azaltılması gerektiğini vurguladı.
Ayrıca, ekonominin merkezi rolünün azaltılması ve uluslararası standartlara uygun olarak büyük devlet kuruluşlarının özelleştirilmesinin hızlandırılması gerektiğini belirtti. Düzenleyici çerçeveler piyasa kurumlarını teşvik etmeli ve doğrudan devlet müdahalesini sınırlamalıdır.
IMF, işletmelerin kurulması ve kapatılmasına yönelik uygun koşulların oluşturulmasının rekabeti artıracağını ve özel sektörü güçlendireceğini düşünüyor.
Kurumlar, işgücü piyasası ve iklim konuları
IMF aynı zamanda kamu yönetiminde, işgücü piyasasında ve iklim eyleminde reformların öncelikli konular olduğunu belirtti. Çıkar çatışması yasasının kabulü, Sanal Yolsuzluk Akademisi’nin kurulması ve devlet memurlarının kapasite geliştirme çabaları tümü övgü aldı.
Kamu görevlilerinin gelir ve varlıklarını beyan etme sisteminin 2017’den beri uygulanmasına çalışıyor olan Özbekistan, bu süreci hızlandırmak için çalışmalarını sürdürüyor. Başlangıçta yetkililerin kendi mülklerini, gelirlerini ve harcamalarını değil, aynı zamanda ebeveynlerinin, eşlerinin ve çocuklarının gelirlerini, mülklerini ve harcamalarını da bildirmeleri gerekiyordu. En son versiyon ise yalnızca eşler ve küçük çocuklar için gelir beyanlarını içeriyor.
Başkanlık kararnamesi, gelir beyanı sisteminin 2022 yılı 1 Ocak tarihinde başlatılmasını zorunlu kıldı, ancak bu henüz uygulanmadı. Tasarı yasa 13 Kasım 2021’de Kabine tarafından görüşülmek üzere sunulmuş olmasına rağmen, Oliy Majlis Yasama Meclisi’ne sunulması bekleniyor.
2024 yılında, kurumun direktörü Akmal Burhanov, gelir beyanlarına dair tasarının ilgili bakanlıklar tarafından onaylandığını ve Adalet Bakanlığı tarafından incelendiğini belirtti.
Başkanlık talimatlarına rağmen yasal süreler sürekli ertelenmiştir. En son olarak, Mart ayının başlarında, Cumhurbaşkanı yetkili mercilere tasarıyı halka açık tartışmaya sunmaları ve 1 Nisan’a kadar incelemeleri yönünde talimat verdi.
