Kırgızistan’da Dört Çek Kurtlarını Kaybediyor
Belarus’ta sıkı kontrol altındaki parlamento seçimleri için sandıklar kapandı. Oylar ağır güvenlik altında ve ülkenin ezilmiş muhalefeti tarafından oy kullanma çağrıları arasında gerçekleşti.
25 Şubat seçimlerinden ülkenin otoriter lideri Alyaksandr Lukashenka’nın konumunu sağlamlaştırması bekleniyordu. Yalnızca Lukashenka’nın politikalarını destekleyen Belaya Rus, Komünist Parti, Liberal Demokrat Parti ve İşçi ve Adalet Partisi olmak üzere dört parti resmi olarak seçimlere katılmak üzere kayıt yaptırdı. Geçen yıl bir düzine kadar parti kayıt edilmedi.
Genel seçimler saat 08.00’de başladı ve saat 20.00’de sona erdi.
Merkez Seçim Komisyonu’na göre seçmen katılımı yüzde 73 olarak gerçekleşti.
Sonuçların 26 Şubat’ta açıklanması bekleniyor, komisyon söyledi.
2020 başkanlık seçimlerinde Lukashenka’nın galibiyetinin çalındığını iddia eden Belarus muhalefet lideri Svyatlana Tsikhanouskaya, seçimleri “bir fars” olarak tanımladı ve boykot çağrısında bulundu.
“Regime’ın sadece onun için uygun kuklaların seçilmesine izin verdiği seçimlere gerçek değişiklikler sunacak insanlar yok. Bu anlamsız farsı boykot etmeye ve bu seçimde seçeneksiz olmaya çağırıyoruz,” dedi Tsikhanouskaya, 2020 seçim sonuçlarına karşı yapılan protestoların sert bir şekilde bastırılmasının ardından Litvanya’daki sürgününden bir video beyanında. Tsikhanouskaya, “X” olarak da bilinen Twitter’da 25 Şubat’ta Belarus halkına seçimler ve Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı hakkında yaptığı video açıklamasının Belarus genelindeki 2.000 ekran ile teşhir edildiğini söyledi. Bu eylemi eski polis ve güvenlik güçleri üyelerinden oluşan bir koalisyonun düzenlediğini belirtti.
ABD Dışişleri Bakanlığı, “şam” olarak nitelendirdiği seçimlere tepki gösterdi ve “Kendi halkının üzerinde bir korku ikliminde yapılan seçimlerde bugün Belarus’ta sona eren Lukashenka rejiminin şam parlamento ve yerel seçimlerini kınıyor” dedi.
“Seçimler demokratik olarak adlandırılabilecek hiçbir seçim sürecinin yaşanmadığı bir korku ikliminde yapıldı. Rejim halen 1.400’ün üzerinde politik tutuklu tutuyor. Tüm bağımsız siyasi figürler ya tutuklandı ya da sürgüne gönderildi. Tüm bağımsız siyasi partilere kayıt reddedildi.” “Belarus halkı daha iyisini hak ediyor,” dedi. Genel seçimler, Lukashenka’nın altıncı defa göreve gelmesini sağlayan 2020 başkanlık seçimlerinden bu yana Belarus’ta yapılan ilk seçimlerdi. Tartışmalı seçimleri takip eden aylar süren kitlesel protestolarda 35.000’den fazla kişi gözaltına alındı.
Bu vesileyle, Lukashenka oy kullandıktan sonra gazetecilere 2025’te tekrar başkan adayı olmayı planladığını söyledi. Devlet haber ajansı BelTa, Lukashenka’nın şu ifadeleri kullandığını aktardı: “Onlara (sürgündeki muhalefete) aday olacağımı söyle.”
Parlamento ve yerel meclis seçimlerine oy vermeden önce, ülkenin Merkez Seçim Komisyonu 20 Şubat’ta başlayan rekor bir erken oy verme sürecini duyurdu. CEC’ye göre, 24 Şubat’a kadar kayıtlı seçmenlerin neredeyse yüzde 48’i zaten oy kullanmıştı ve bu, tartışmalı 2020 başkanlık seçimlerinde kaydedilen yaklaşık yüzde 42’lik erken oy kullanımını aşmıştı.
Erken oy verme, Belarus yetkilileri tarafından seçimleri manipüle etmek için kullanılan bir mekanizma olarak genel algıya uygun bir şekilde görülüyor. Belarus muhalefeti, erken oy kullanım sürecinin, seçmenlere beş günlük bir süre boyunca korumasız bir şekilde oy kullanma imkanı tanıdığını söyledi.
Vyasna İnsan Hakları Merkezi, birçok seçmenin, öğrenciler, askerler, öğretmenler ve diğer sivil memurlar dahil olmak üzere erken oy kullanmaya zorlandığını iddia etti.
Vyasna temsilcisi Pavel Sapelka, “Yetkililer, halkın ihtiyacı olan sonuca ulaşmak için tüm mevcut yöntemleri kullanıyor – TV propagandasını yayınlamaktan seçmeleri erken oy kullanmaya zorlamaya kadar,” dedi. “Gözaltılar, tutuklamalar ve aramalar oy esnasında gerçekleşiyor.”
Belarus makamları ülke genelinde güvenliği artırdı, içişleri bakanlığı polisinin seçmenlerle ilgili sıkı kural ihlali yapabileceğini düşünen bir tatbikat yaptı. Bu seçimlerde, oy verme kabinlerinden perdelerin kaldırıldığı ve seçmenlerin oy pusulalarını çekmelerinin engellendiği görülüyor – bu uygulama, yetkililerin oy toplama sonuçlarını manipüle etmelerini engellemek amacıyla önceki seçimlerde aktivistler tarafından teşvik edilen bir uygulama.
Sandıklar, polisler tarafından korunuyor, genç bir hukuk uygulama örgütleri ve emekli güvenlik personeli ile birlikte. Potansiyel olaylara müdahale etmek için silahlı hızlı müdahale ekipleri de kuruldu.
Lukashenka, bu hafta, Batılı ülkelerin darbe yapmanın yollarını düşündüğünü iddia etti ve “düzen ve istikrarı sağlamak için ülke genelinde silahlı devriye faaliyetlerini artırması” için polise talimat verdi.
Bu sefer, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’ndan (AGİT) seçimleri izlemek üzere Belarus’ta gözlemcilerin erişimine ilk kez izin verilmedi.
Seçimlere yol gösteren kuruluşlar, yerel seçim komitelerinin nasıl oluşturulduğuna dair ihlalleri keşfetti. Belarus Helsinki Komitesi ve Viasna tarafından düzenlenen bir uzman misyonu, yerel seçim komitelerinin sayısının azalması ve komitelerin kompozisyonu, belirtileri, yetkililerin seçim süreci üzerinde daha fazla kontrolü işaret edebilir ve komitelerin hükümet yanlısı kişilerle doldurulması için bir çaba olabilir.
Oylamanın ardından Belarus’un, hakimleri ve seçim yetkililerini atama yetkilerine sahip ve anayasa değişikliklerini düşünecek geniş yetkilere sahip, 1.200 koltuklu All-Belarus Halk Meclisi’ni kurması bekleniyor. Yeni kurulacak yapı, seçilmiş yerel yasama organları, üst düzey yetkililer, sendika üyeleri ve hükümet yanlısı aktiviteler dahil edecek.
