Özbekistan, 2024 için gaz sübvansiyonlarını sadece altı ayda tüketiyor
2024 yılının ilk yarısında, devlet bütçesinden enerji sektörüne ayrılan teşviklerin tüm teşviklerin %70.2’sini oluşturduğu belirtiliyor. Yıllık 9.5 trilyon UZS’lik gaz için ayrılan teşvikten 9.3 trilyon UZS yani %98’i kullanılmış durumda ve ısınma tedarik şirketlerinin zararlarını karşılamak için ayrılan 1.9 trilyon UZS’lik teşvikten ise 1.47 trilyon UZS harcanmış.
Ekonomi ve Finans Bakanlığı raporuna göre, 2024 yılının ilk yarısında devlet bütçesinden ayrılan teşvik miktarı 15 trilyon 351 milyar UZS olarak açıklandı.
Bu yılın Ocak-Haziran döneminde, teşvik fonlarının çoğunlukla şu amaçlar için kullanıldığı belirtiliyor:
– Yerel pazarda doğal gazın toptan alım ve satımı arasındaki kayıpların karşılanması – 9.3 trilyon UZS;
– Devlet dışı anaokulu eğitim kurumlarına teşvikler – 1.55 trilyon UZS;
– Isı tedarik şirketlerinin zararlarının karşılanması – 1.47 trilyon UZS;
– Halkın konut satın alımına teşvikler – 543 milyar UZS;
– Toplu taşıma yolcu taşımacılığı için teşvikler – 413 milyar UZS;
– Jeolojik keşif çalışmalarına teşvikler – 377 milyar UZS;
– Tarımsal fon için teşvikler – 240 milyar UZS;
– Halkın girişimcilik faaliyetlerine katılımı için teşvikler – 211 milyar UZS;
– Elektrik trenlerinde yolcu taşımacılığı için teşvikler – 192 milyar UZS;
– Sığır, tavuk ve balıkçılık işletmelerinin üretim ve satışına teşvikler – 172 milyar UZS.
Rapor, gaz için ayrılan toplam yıllık 9.5 trilyon UZS teşvikin 9.3 trilyon UZS yani %98’inin kullanıldığını gösteriyor. Bu dönemde gaz ithalatı 809 milyon doları bulmuş ki, bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre beş kat daha fazla.
Ayrıca, 1.9 trilyon UZS’lik ısınma tedarik şirketlerinin zararlarını karşılamak için ayrılan teşvikten ise 1.47 trilyon UZS harcanmış.
Genel olarak, bu yılın ilk yarısında enerji sektörüne ayrılan teşviklerin toplam fonların %70.2’sini oluşturduğu belirtiliyor.
Dikkat çeken bir diğer nokta ise 192 milyar UZS’nin elektrik trenlerinde yolcu taşımacılığının teşvik edilmesi için harcandığıdır. 2023 yılı sonunda “Afrosiyob” elektrik trenlerinin bilet fiyatları %100 artırılmıştı. Bu yıl 15 Mayıs’ta ise ekonomi sınıfı için %20, business sınıfı için %30 ve VIP sınıfı için %40 bilet fiyatlarına tekrar zam yapıldı. İlginçtir ki, 2024 yılı için elektrik trenlerinin teşvik edilmesi için devlet bütçesinden hiçbir fon ayrılmamış.
Bilgi vermek gerekirse, devlet bütçesinden ayrılan teşvik miktarı 2021’de 5 trilyon 629.8 milyar UZS, 2022’de 12 trilyon 260.9 milyar UZS ve 2023’te 29 trilyon 255 milyar UZS olarak açıklanmıştı. Yıldan yıla artan teşvik miktarı, devlet bütçe açığının genişlemesi ve dış borcun artışını etkiliyor.
Daha önce, 2024 yılının ilk yarısında devlet bütçe açığının bir önceki yıla göre neredeyse %27 daha fazlası olan 34 trilyon UZS’yi aştığı bildirilmişti.
