Tokayev, Orta Asya’nın Bölgesel İşbirliği ve Büyüme Vizyonunu Belirliyor
Astana – Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev, Orta Asya devlet başkanlarının altıncı danışma toplantısında, Kazakistan’ın bölgesel ortaklıkların kapsamlı güçlendirilmesi ve Orta Asya’nın dünya sahnesindeki rolünün artırılması için stratejik rotasını vurguladı. 9 Ağustos’ta Akorda tarafından bildirildi.
“Ulusal düzeyde, başarılı bir Orta Asya’nın başarılı bir Kazakistan olduğu formülüne sıkı sıkıya bağlıyız. Bölgenin geleceğinin, ülkelerimiz arasındaki güvene dayalı bir diyalog ve işbirliği, tüm iç ve dış zorluklara yönelik yeterli cevapların ortak arayışına bağlı olduğuna inanıyorum,” dedi.
Tokayev, devlet başkanlarının bölgesel işbirliğini geliştirmek için büyük çaba sarf ettiklerini ve bunu danışma toplantıları formatında yaptıklarını vurguladı. Kazakistan’ın başkanlık döneminde, güvenliği, ekonomik ortaklığı, kadınların toplumdaki rolünü ve uzman etkileşimini desteklemek için birkaç ortak etkinlik düzenlendi.
İşbirliği Yol Haritası ve Orta Asya 2040 Stratejisi
Cumhurbaşkanı, 2027’ye kadar bölgesel işbirliği için Yol Haritası’nın ve Orta Asya 2040 stratejisinin yakında onaylanacağını vurguladı. Bu strateji, hükümetler arası koordinasyonu geliştirmeyi ve bölgesel işbirliği mekanizmalarını geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Mevcut zor jeopolitik ve ekonomik realiteler göz önüne alındığında, Tokayev, geçtiğimiz yıl yapılan verimli karşılıklı ziyaretlerden memnuniyet duyduğunu belirtti. Bu ziyaretler, ülkeler arasındaki dostluk, iyi komşuluk ve ittifak temeline dayalı yüksek düzeyde bir bölgesel işbirliğini vurgulamaktadır.
Tokayev, devlet başkanlarını Orta Asya’nın güvenlik, işbirliği ve refah alanı olarak kalmasını sağlamak için tüm çabalarını yoğunlaştırmaya çağırdı. Tokayev, çok taraflı işbirliği için sağlam bir ekonomik taban oluşturmanın diğer acil görev olduğunu belirtti.
Ekonomik Ortaklık ve Transit ve Taşıma Potansiyelinin Vurgulanması
Cumhurbaşkanı, bölgenin 11 milyar doları aşan büyüyen ticaret hacmini ve bunu 15 milyar dolara çıkarma hedefini vurguladı. Ayrıca, Kırgızistan’daki Kambarata Hidroelektrik Santrali (HES-1) ve Tacikistan’daki Rogun HES gibi büyük ortak altyapı projelerinin potansiyelini, Kazakistan, Özbekistan ve Türkmenistan’daki gaz projelerini vurguladı.
Tokayev, Kazakistan’ın Orta Asya ülkelerinin İş Konseyi’ni kurma önerisini destekledi ve bölgenin transit ve taşıma potansiyelinin daha da geliştirilmesinin ve Orta Asya Taşıma Sisteminin Kapsamlı Stratejisinin benimsenmesinin önemini vurguladı.
Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Rotası, Kuzey-Güney Koridoru ve Kuşak ve Yol Girişimi gibi projelere özel vurgu yapılmıştır. Ortak çabalar sayesinde, Basra Körfezi ülkelerine en kısa yol olan Kazakistan-Türkmenistan-İran demiryolunun potansiyeli sürekli olarak artmaktadır.
“Güney Asya pazarlarına erişim sağlayan Trans-Afgan Demiryolu inşasını umut verici buluyoruz. Kazakistan, 2030 yılına kadar 11.000 kilometrelik demiryolu ağı modernize etmeyi ve 5.000 kilometreden fazla yeni demiryolu inşa etmeyi planlıyor,” diye belirtti.
Konsolide Su Politikası ve Su-Enerji Konsorsiyumu
Tokayev ayrıca adil ve eşit su kullanımını vurgulayan yeni bir konsolide su politikasını savundu ve Orta Asya ülkeleri için Su ve Enerji Konsorsiyumu’nun geliştirilmesini önerdi. Geçerli görevler arasında su dağıtımını ve hesaplamayı dijitale aktarmanın, uzay izleme teknolojilerini tanıtmanın ve sistematik bilimsel çalışmaları geliştirmenin yer aldığını belirtti.
Eğitim, kültür ve insan sermayesi gelişimi alanlarında işbirliğin genişletilmesi gerektiğini belirten Tokayev, Kazakistan’ın önde gelen üniversitelerle ortaklıklarını ve Orta Asya gençlerine ülkede eğitim alma davetini vurguladı.
Tokayev, bilgi ve analitik alanlarda işbirliğinin artırılması gerektiğini, ortak medya ürünleri oluşturmanın ve bölgesel bir televizyon kanalı veya İnternet haber portalı kurmanın önemini vurguladı.
Kırgızistan Cumhuriyeti Başkanı Sadyr Capanov, Tacikistan Cumhuriyeti Başkanı Emomali Rahmon, Türkmenistan Cumhuriyeti Başkanı Serdar Berdimuhamedov ve Özbekistan Cumhuriyeti Başkanı Şavkat Mirziyoyev de toplantıda konuşmalar yaptılar.
Orta Asya ülkelerinin devlet başkanlarının danışma toplantısının ardından, başkanlar topluca, toplantıyı özetleyen Orta Asya başkanları ortak bildirisi, bölgesel işbirliğinin geliştirilmesi için Orta Asya – 2040 kavramı ve Orta Asya enerji bakanları toplantısının Astana bildirgesi gibi bazı önemli belgeleri imzaladılar.
Orta Asya’ya ait ek belgeler arasında, 2025-2027 yılları için bölgesel işbirliği geliştirme yol haritası ve 2025-2027 yılları için Orta Asya devletleri arasında sanayi işbirliği eylem planı gibi belgelerin yanı sıra, resmi heyetlerin üyeleri tarafından Orta Asya devletlerindeki taşıma ve lojistik merkezlerin gelişimi hakkında niyet mektubu, Orta Asya enerji bakanlarının ilk toplantısından bildiri ve Orta Asya ulaştırma bakanlarının ikinci toplantısından Astana bildirgesi de yer almaktadır.
